رجایی: ریشه‌کن‌کردن فقر در ایران کار آسانی است

طرح ۲۸۱نماینده مجلس برای حمایت از افراد بی‌درآمد ازکارافتاده (که به طرح ۶میلیون نفر) معروف شده، همین روزهاست که در مجلس بررسی شود.

درصورت تصویب این طرح، یک بار برای همیشه مشکل افرادی که توانایی کارکردن ندارند و نانی هم در سفره‌شان نیست حل می‌شود.

با حجت‌الاسلام محمد رجایی نماینده مردم گناباد درباره چگونگی ریشه کن کردن فقر در ایران گفت‌وگو کرده‌ایم.

رجایی علاوه بر عضویت در کمیسیون اقتصادی مجلس، ریاست فراکسیون اقتصاد مقاومتی را هم بر عهده دارد.

به‌نظر شما فقر اولویت چندم حکومت اسلامی است. یعنی کدام کارها را نباید کرد و اول باید به فقرا رسید؟

بعضی‌ها ادعا می‌کنند، رسیدگی به فقرا با رشد اقتصادی منافات دارد. وقتی که ما در مرحله‌ای از کم‌توسعه یافتگی هستیم که اگر رشد نکنیم، نظام و کیان جامعه به خطر می‌افتد. در چنین شرایطی، پیشرفت و رشد اولویت دارد. اما اگر فقط می‌خواهیم باشتاب بیشتری رشد داشته باشیم نمی‌توانیم به بهانه رشد، نسبت به سرنوشت فقرا بی‌تفاوت باشیم. این رشد از نظر اسلام به درد نمی‌خورد.

طرفداران این نظریه چه استدلالی دارند؟

آنها می‌گویند اگر ما بخواهیم به فقرا برسیم، رشد به تأخیر می‌افتد استدلال آنها این است. می‌گویند فقرا اگر درآمدی داشته باشند، کل درآمدشان را مصرف می‌کنند، حتی پولی علاوه بر این درآمد قرض کرده و مصرف می‌کنند. ولی پولدارها هر چه که درآمد داشته باشند، ۵درصد و ۱۰درصد آن را مصرف می‌کنند و پس‌انداز و سرمایه‌گذاری می‌کنند. براساس این تئوری موتور محرک رشد، سرمایه فیزیکی است. آنها می‌گویند باید پول و کارخانه‌ها در کنار هم باشند تا رشد رخ بدهد.

اگر پول و سرمایه نباشد چگونه رشد اقتصادی رخ بدهد؟

از سال ۱۹۸۰به بعد تئوری جدیدی تحت عنوان سرمایه انسانی مطرح شد که معتقد است آنچه باعث رشد یک جامعه می‌شود، سرمایه فیزیکی نیست. طرفداران این دیدگاه می‌گویند آنچه موتور رشد و توسعه در جوامع است، افراد مبتکر و خلاق و نوآور هستند.طبیعتاً هر چه که فقر در جامعه کمتر باشد، این افراد بیشتر فرصت دیده شدن و فعالیت به نفع رشد اقتصادی را پیدا می‌کنند.

شواهد هم همین را تأیید می‌کند؟

بله، آلمان بعد از جنگ جهانی دوم به کلی ویران شد و تمام کارخانه‌هایش از بین رفت. سرمایه فیزیکی‌اش از بین رفت اما سرمایه انسانی کشور باقی ماند.

وضعیت ایران چگونه است؟

ما صاحب اقتصاد قدرتمندی هستیم. اگر یک توزیع مجددی در اقتصاد صورت بگیرد دولت می‌تواند ظرف یکی دوسال تأمین اجتماعی را فراگیر کند.البته منظورم این نیست که بخواهیم به زور مال ثروتمندان را بگیریم و به فقرا بدهیم.

چگونه باید این کار را کرد؟

بعضی وقت‌ها تصور می‌شود که می‌خواهیم به جان ثروتمندان بیفتیم و به بهانه‌های مختلف ثروت‌شان را از آنها بگیریم. اما مالیات در همه دنیا متداول است. در کشوری مثل انگلیس، کسی که ثابت بشود فرار مالیاتی انجام داده، ولو اینکه مبلغ کمی باشد، او را در لیست سیاه می‌برند. نه می‌تواند وام بگیرد نه کارت اعتباری به او می‌دهند. در کنار این منبع مالیاتی، منبع عظیم یارانه را داریم. اگر یارانه‌ها را درست هدفمند کنیم فقر ریشه کن می‌شود. به‌نظر من از طریق اصلاح نظام مالیاتی و هدفمند کردن واقعی یارانه‌ها می‌توان فقر را در این کشور برای همیشه از بین برد.

چرا در همه سال‌های گذشته مشکل فقرا حل نشد؟

چون یارانه هدفمند نشده است. ما الان ۲۰درصد یارانه را نقدی کرده‌ایم. ۸۰درصد آن همچنان غیرنقدی است و به ثروتمندان بیشتر می‌رسد. همان را هم که نقدی کرده‌ایم، باز داریم به همه می‌دهیم.

در چارچوب همین‌درآمدهایی که الان به‌عنوان یارانه دارد توزیع می‌شود چه؟ آیا می‌توانیم فقر را از بین ببریم یا نه؟

قطعا می‌توانیم. الآن براساس برآوردی که وجود دارد، حدود ۳۳میلیون نفر افرادی هستند که نیاز به حمایت دارند. به‌خاطر اینکه بیکار هستند یا به‌خاطر اینکه از کارافتاده هستند یا وضعیت شغلی آنها به‌گونه‌ای است که کفاف زندگی آنها را نمی‌دهد. حالا بگوییم ۳۵میلیون نفر. البته نمی‌شود به آنها فقیر گفت. الآن فرض ما این است که ۷۶میلیون هم یارانه می‌گیرند. اگر بتوانیم یارانه را به این ۳۵میلیون بدهیم. به این ترتیب یارانه آنها بیش از ۲برابر می‌شود.حالا اگر یارانه را به کسانی که در فقر مطلق هستند، کسانی که به دلایلی مانند کهولت سن یا بیماری توانایی کارکردن ندارند اختصاص بدهیم، حتما وضع آنها بسیار بهتر خواهد شد و شاهد وجود فقر مطلق و آزار‌دهنده در جامعه نخواهیم بود.

شناسایی ثروتمندان کار سختی نیست

آن زمان که در دولت قبل می‌خواستند هدفمند ی را آغاز کنند، اطلاعات همه مردم را نداشتند اما باید به فکر می‌افتادند و این کار را انجام می‌دادند.اما الان کار خیلی سختی نیست. بعضی‌ها درآمدشان مشخص است. آنهایی که حقوق بگیر نیستند و کار بازاری دارند را تقریباً می‌شود تخمین زد. یکی از مدیران عالی رتبه ثبت اسناد می‌گفت، ما الآن تمام سندها را آن‌لاین داریم. یعنی هر زمانی که دولت بخواهد، می‌تواند تشخیص بدهد چه‌کسی چقدر ملک دارد و کجا دارد.

منبع:گناباد۲۰